Xuất khẩu sẽ ngày càng gặp khó vì bảo hộ thương mại
Ông Vũ Bá Phú, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) khẳng định trong năm nay, các nền kinh tế lớn sẽ tiếp tục gia tăng biện pháp bảo hộ thương mại. Điều này khiến doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam ngày càng gặp khó.
PV: Các biện pháp bảo hộ nào đang được sử dụng nhiều nhất thưa ông?
Ông Vũ Bá Phú: Các biện pháp bảo hộ thường được chia thành 4 nhóm. Nhóm thứ nhất là các gói cứu trợ của Chính phủ hỗ trợ người tiêu dùng trong nước, ưu đãi lãi suất với các khoản vay mua hàng trong nước, hạn chế tiêu dùng hàng nhập khẩu.
Nhóm thứ hai là các biện pháp bảo hộ bằng thuế quan được sử dụng khá phổ biến, linh hoạt bằng cách điều chỉnh thuế XNK trong biên độ đã cam kết với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đây là biện pháp bảo hộ duy nhất được WTO cổ súy.
Nhóm thứ ba là các biện pháp nhằm gây khó khăn tạm thời cho hoạt động thương mại, tuy không phù hợp với quy định của WTO nhưng vẫn thường được các nước áp dụng (ví dụ: nghi vấn có chất độc hại đối với sức khỏe người tiêu dùng...). Nhóm thứ tư gồm biện pháp bảo hộ theo quy tắc của WTO về chống phá giá, chống trợ cấp, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, môi trường, lao động, quyền con người...
PV: Theo ông việc Mỹ, châu Âu, Nhật thực hiện bảo hộ sẽ tác động như thế nào đến xuất khẩu của Việt Nam?
Ông Vũ Bá Phú: Từ 1994 đến nay, Việt Nam là đối tượng của 42 vụ tranh chấp thương mại, trong đó có 35 vụ kiện chống bán phá giá, 6 vụ kiện tự vệ và một vụ kiện chống trợ cấp. EU là đối tác kiện ta nhiều nhất với 10 vụ, tiếp theo là Ấn Độ với 6 vụ, Mỹ 5 vụ...
Bên cạnh bị kiện bán phá giá, năm 2009 lần đầu tiên hàng hóa của Việt Nam bị kiện chống trợ cấp. Ngày 15/4/2010, Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) đã ra quyết định cuối cùng khẳng định túi nhựa nhập khẩu từ Việt Nam bán phá giá tại thị trường Mỹ và ngành sản xuất này được Chính phủ trợ cấp.
Như vậy, đây là lần đầu tiên Việt Nam bị kiện trợ cấp và Chính phủ Việt Nam là bên bị kiện. Vụ kiện này đã vượt ra ngoài phạm vi ngành sản xuất túi nhựa và không loại trừ nguy cơ trở thành tiền lệ cho các vụ kiện chống trợ cấp trong tương lai (ở Mỹ và các nước khác), nhằm vào các mặt hàng xuất khẩu lớn của Việt Nam.
Theo nhận định của một số chuyên gia nước ngoài, năm 2010 có khả năng các mặt hàng như: đồ gỗ, dệt may, thép và đinh vít của ta sẽ đối mặt với nguy cơ bị kiện tại các thị trường Mỹ, EU. Các mặt hàng hóa chất, sản phẩm cơ khí, nhựa cũng có thể nằm trong diện bị điều tra.
PV: Doanh nghiệp Việt Nam có đơn độc trong bối cảnh khó khăn này không thưa ông?
Ông Vũ Bá Phú: Để hỗ trợ DN, ngoài việc tham gia vào đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do, Chính phủ đã nỗ lực hỗ trợ DN mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại và tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới.
Bộ Công thương cũng đã xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về nguy cơ bị kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp hay tự vệ cho các DN xuất khẩu. Hiện hệ thống này đã áp dụng cho 5 ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là thủy sản, da giày, dệt may, đồ gỗ, dây và cáp điện vào 2 thị trường Mỹ và EU.
PV: Theo ông, DN xuất khẩu cần làm gì để tránh thiệt hại khi bị áp dụng biện pháp bảo hộ?
Ông Vũ Bá Phú: Trong bối cảnh các rào càn trong thương mại ngày càng được các nước tăng cường sử dụng, các DN xuất khẩu của ta phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mặt hàng xuất khẩu.
Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro trong trường hợp thị trường nhập khẩu chủ lực “có vấn đề”. Nếu không quá tập trung vào một thị trường nhập khẩu thì thị phần hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sẽ không đạt ngưỡng bị điều tra bán phá giá hay trợ cấp.
Kinh nghiệm của các DN trong quá trình đối phó với các cơ quan điều tra của nước ngoài thời gian qua cho thấy, để đạt được kết quả có lợi nhất, các DN cần tìm đến các luật sư chuyên nghiệp, hiểu biết về luật pháp của nước sở tại để giải trình hiệu quả nhất khi bị điều tra. Theo tôi, việc hợp tác tốt với cơ quan điều tra của nước ngoài cũng mang lại kết quả có lợi.
Ngoài ra, DN và hiệp hội cũng cần phản ánh kịp thời những diễn biến, rào cản, khó khăn trên thị trường xuất khẩu để Chính phủ có hướng xử lý, đàm phán, vận động ngoại giao nhằm tháo gỡ cho DN.
PV: Xin cảm ơn ông.
Theo Báo GTVT
Thông
tin mới
